Premier Tusk w Wieluniu: „Nienawiść i pogarda prowadzą do zła”. Apel do uczniów na starcie roku szkolnego

Wieluń – symbol wojennej tragedii i moralny drogowskaz dla młodych

W poniedziałek, 1 września 2026 r., w Zespole Szkół nr 1 w Wieluniu odbyła się uroczysta inauguracja nowego roku szkolnego, w której wziął udział Prezes Rady Ministrów Donald Tusk. Wybór miejsca nie był przypadkowy – to właśnie Wieluń, jako pierwsze miasto w Polsce zbombardowane przez niemieckie siły powietrzne w 1939 r., stał się dla premiera punktem wyjścia do rozmowy o wartościach, które powinny przyświecać polskiej szkole. W swoim wystąpieniu szef rządu podkreślił, że data 1 września łączy dwa fundamentalne doświadczenia: radość z rozpoczynającej się nauki oraz pamięć o wybuchu II wojny światowej.

Premier zaznaczył, że w każdej szkole w Polsce powinna dziś wybrzmieć myśl, że nienawiść, pogarda i agresja prowadzą wyłącznie do zła. – „To, w jaki sposób traktujecie swoich rówieśników, to, jak reagujecie na przemoc, na agresywną głupotę ma wielkie znaczenie” – mówił Tusk, zwracając się bezpośrednio do uczniów. Jego słowa miały charakter nie tylko historycznego nawiązania, ale przede wszystkim praktycznego przesłania na co dzień – bo jak podkreślał, to właśnie codzienne postawy młodych ludzi budują przyszłość bezpiecznej i wolnej Polski.

Pamięć jako kompas – czego uczy nas wojenna przeszłość?

Wieluń, który 1 września 1939 r. został zaatakowany przez III Rzeszę, uznaje się – obok Westerplatte – za jeden z symbolicznych początków II wojny światowej. Niemieckie naloty na uśpione i bezbronne miasto pochłonęły co najmniej 1200 ofiar, a centrum miejscowości zostało zniszczone w 90 procentach. Premier podkreślił, że spór o to, gdzie dokładnie rozpoczęła się wojna, ma drugorzędne znaczenie. Najważniejsze jest, aby pamiętać o mechanizmach, które do tej tragedii doprowadziły – o tym, jak straszliwym nieszczęściem jest wojna i jak wielkim zadaniem każdego pokolenia jest jej uniknięcie.

W tym kontekście Tusk mówił o pamięci jako o „moralnym kompasie”, który pozwala odróżniać dobro od zła i rozpoznawać zagrożenia, zanim przekształcą się w katastrofę. – „Pamięć o II wojnie światowej jest niezbędna. Daje szansę, że kolejne pokolenia nie będą musiały jej doświadczyć” – powiedział premier. Dodał, że nie chodzi wyłącznie o znajomość dat i faktów, ale o refleksję nad ich znaczeniem. To właśnie ta refleksja kształtuje postawy obywatelskie i uczy odpowiedzialności za wspólnotę – zarówno tę lokalną, jak i narodową.

„Ważne jest, aby wszędzie na świecie, tak jak jest tutaj w Wieluniu, pamiętać o tym, co do tej wojny doprowadziło, jak straszliwym nieszczęściem jest wojna i jak wielkim zadaniem każdego pokolenia jest wojny uniknąć”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Szkoła jako przestrzeń szacunku i obywatelskiej odwagi

Premier zwrócił uwagę, że współczesne młode pokolenia nie są narażone na dramaty wojenne, których doświadczali ich przodkowie. Ale – jak podkreślił – to właśnie od nich zależy, czy Polska pozostanie krajem bezpiecznym i wolnym. Ta odpowiedzialność zaczyna się od drobnych, codziennych gestów: wzajemnego szacunku, respektowania odmiennych opinii, reagowania na przemoc i pomocy słabszym. W polskich szkołach coraz częściej dochodzi bowiem do aktów przemocy, również o podłożu narodowościowym, dlatego apel premiera nabiera szczególnej aktualności.

W swoim wystąpieniu Tusk zwrócił się do uczniów z osobistą prośbą: – „Bardzo Was proszę, szanujcie się nawzajem, respektujcie swoje opinie, szanujcie nauczycieli, kłóćcie się z nimi, kiedy czujecie, że macie rację. Pomyślcie przynajmniej raz w tygodniu o tych, którzy potrzebują Waszej pomocy i postarajcie się im pomóc. To jest najpiękniejsza lekcja wychowania obywatelskiego”. Słowa te wpisują się w szerszy kontekst debaty o kondycji polskiej szkoły, która – oprócz przekazywania wiedzy – ma kształtować postawy etyczne i społeczne.

„Dzisiaj, 1 września, w każdej polskiej szkole powinniśmy pamiętać, że nienawiść, pogarda, przemoc, agresja prowadzą wyłącznie do zła”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Znaczenie dla Sopotu – lokalna lekcja z historii i codzienności

Choć Wieluń dzieli od Sopotu ponad 300 kilometrów, przesłanie płynące z inauguracji ma bezpośrednie przełożenie na nasze miasto. Sopot, jako miejscowość o bogatej historii – również tej wojennej, związanej z Westerplatte i obroną Wybrzeża – doskonale rozumie wagę pamięci. Lokalne szkoły, takie jak Zespół Szkół nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie czy III Liceum Ogólnokształcące, od lat organizują spotkania ze świadkami historii, projekcje filmów dokumentalnych i wycieczki do miejsc pamięci. To właśnie te działania budują w młodych sopocianach poczucie odpowiedzialności za wspólnotę.

Apel premiera o reagowanie na przemoc i agresję w szkołach jest szczególnie istotny dla Sopotu, gdzie – podobnie jak w całym kraju – nauczyciele i pedagodzy mierzą się z wyzwaniami związanymi z hejtem w sieci, wykluczeniem czy konfliktami rówieśniczymi. Lokalne programy profilaktyczne, takie jak sopocki „Program przeciwdziałania przemocy rówieśniczej”, realizowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, wpisują się w przesłanie, które wybrzmiało w Wieluniu. Każdy uczeń, każdy rodzic i każdy nauczyciel w Sopocie może wcielić w życie te słowa – zaczynając od zwykłej rozmowy, skończywszy na odważnym zareagowaniu, gdy ktoś potrzebuje pomocy.

Liczby i fakty, które warto zapamiętać

• 1 września 1939 r. – niemieckie naloty na Wieluń, co najmniej 1200 ofiar, zniszczenie centrum w 90%
• 2026/27 – rok szkolny inaugurowany przez premiera w Zespole Szkół nr 1 w Wieluniu
• 1 września – data łącząca radość z nowego roku szkolnego z pamięcią o wybuchu II wojny światowej

Wcześniej, przed rozpoczęciem uroczystości, Donald Tusk zapalił znicz przy pomniku ofiar września 1939 r. w Wieluniu oraz rozmawiał z Panią Anielą i Panem Eugeniuszem – świadkami bombardowania miasta. Te osobiste spotkania ze świadkami historii podkreślają, że pamięć nie jest abstrakcyjnym pojęciem, ale żywym doświadczeniem, które należy pielęgnować i przekazywać dalej.